Powiatowy Dzień Strażaka

Powiatowy Dzień Strażaka:

ilustracja

zbiórka na placu przed remizą strażacką w Służewie

ilustracja

odznaczony Krzysztof Krzyżanowski odznaką z 20 lat przynalezności do OSP w Służewie

ilustracja

młodzi druhowie także otrzymali okolicznościowe dyplomy

ilustracja

od prawej Leon Michalski i Jerzy Zajączkowski otrzymali złote medale "Za zasługi dla pożarnictwa"
oraz odznakę za 50 lat przynależności do OSP w Służewie

ilustracja

przemówienie Starosty Powiaty Aleksandrów Kujawski

dr Andrzej Cieśla
wicestarosta aleksandrowski
Powiatowy Dzień Strażaka 95 - lecie OSP w Służewie

Dostojni Goście, Szanowni Państwo

     Masowy rozwój stowarzyszeń pożarniczych na ziemiach polskich zaboru rosyjskiego nastąpił na przełomie XIX i XX wieku. Z jednej strony miały one spełniać funkcje pożarnicze, z drugiej zaś pozytywnie wpływały na rozwój życia społecznego i kulturalnego miast, osad i wsi. Integrowały lokalną społeczność, spełniały ważną rolę w podnoszeniu świadomości narodowej Polaków i były szkołą wychowania patriotycznego nie tylko w okresach utraty niepodległości.
     Dążenie do powstawania lokalnych struktur straży pożarnej wynikało zazwyczaj z inspiracji najbardziej światłych i zamożnych obywateli, miejscowych ziemian czy też osób duchownych. Tak też było w przypadku służewskiej straży ogniowej, której początki sięgają 1912 roku. Wówczas to z inicjatywy właściciela majątku Służewo - Stefana Wodzińskiego powołano, liczącą 74 członków, straż pożarną w Służewie - osadzie gminnej. Na jej czele stanął Zarząd, w którym najważniejsze funkcje pełnili: Stefan Wodziński - prezes, Zygmunt Horoch - naczelnik, Zygmunt Różański - z-ca naczelnika, ks. kań. Wawrzyniec Waszak, miejscowy proboszcz, jako skarbnik. Z inicjatywy Zarządu, przy pomocy strażaków i mieszkańców Służewa w 1913 r. zbudowano remizę strażacką, usytuowaną w centrum Służewa, w pobliżu parku. Na wyposażenie strażaków zakupiono sikawkę ręczną, 4 - kołową i 2-kołowy beczkowóz na wodę, przystosowane do zaprzęgu konnego. Wkrótce nastąpiła też zmiana w Zarządzie służewskiej straży ogniowej. Funkcje prezesa objął ks. Wawrzyniec Waszak, Zygmunt Różański został naczelnikiem, jego zastępcą był Jan Szalewski, a sekretarzem Jan Dzioba. Staraniem prezesa istniejąca przy miejscowym kościele Jeszcze przed powstaniem straży, orkiestra dęta została podporządkowana Zarządowi straży pożarnej.
     Częste pożary zabudowań wiejskich uświadomiły zarówno władzom jak i społeczeństwu Służewa konieczność doposażenia w lepszy sprzęt. Mieszkańcy wykazywali tu daleko idącą ofiarność. Oprócz gaszenia pożarów, strażacy systematycznie kontrolowali przestrzeganie przepisów przeciwpożarowych, czystości i porządku wokół zabudowań, stan kominów i sprzętu pożarniczego. Uczestniczyli też największym pożarze majątku Przybranowo w 1921 roku. Od końca lat 20-tych nastąpił wzrost aktywności służewskiej straży pożarnej. W ówczesnym zarządzie znaleźli się: Stanisław Życki - prezes, Józef Stępiński - naczelnik, Franciszek Świątkowski sekretarz, a na czele Komisji Rewizyjnej stanął - Jan Szalewski. W 1931 r. strażacy uczestniczyli w 11 akcjach pożarniczych. OSP liczyło wówczas 88 strażaków, w tym 32 czynnych, 37 członków wspierających i 9-osobową orkiestrę dętą.
     Kolejne lata wymagały dalszego doskonalenia umiejętności strażaków, którzy z powodzeniem uczestniczyli w organizowanych na szczeblu powiatu nieszawskiego    zawodach i pokazach bojowych. Wzrost zagrożenia spowodował podjęcie szkolenia w zakresie obrony przeciwlotniczej i przeciwgazowej. Ogólną wesołość zgromadzonej publiczności wywołały oglądane pokazy strażaków w prezentowanych pierwszy raz   maskach przeciwgazowych. Orkiestra strażacka z prawdziwymi honorami witała na moście, na Tążynie wojewodę pomorskiego Władysława Raczkiewicza, gdy ten 2 kwietnia 1938 r. szosą z Torunia wjeżdżał na teren powiatów kujawsko - dobrzyńskich włączonych do województwa pomorskiego. Społeczeństwo Służewa doceniało umiejętności i rolę strażaków, którym z okazji Święta Strażaka w dniu 4 maja 1932 r. (na 20-lecie istnienia straży pożarnej) ufundowano sztandar. W czasie okupacji hitlerowskiej zdeponowany w kościele, podzielił los szat liturgicznych.
     Wybuch II wojny światowej przerwał działalność polskiej straży pożarnej w Służewie. Okupant powołał własną, pozostającą pod jego zarządem "Freiwillige Feuerwehr", zabronił używania i przechowywania mundurów i przedmiotów nawiązujących do tradycji strażackiej oraz przejął dotychczasowy sprzęt strażacki. Służewscy strażacy, podobnie jak straże pożarne w okolicy złożyli daninę krwi w czasie okupacji.
     W dniu 9 września 1939 r. hitlerowcy rozstrzelali w Ujmie Dużej - Wita Rybowicza - zastępcę naczelnika służewskiej OSP. W pierwszych dniach działań wojennych zginęli także Jan Rutkowski i nieznany z imienia Szeligowski. Piękne karty bohaterstwa i patriotyzmu w okresie okupacji zapisali członkowie straży, m.in. Marcin Jentczak - powojenny wójt Służewa oraz Paschalis Szalewski - po wojnie wiceprezes, a od 1948 r. prezes OSP. Obaj uczestniczyli w konspiracji antyhitlerowskiej i akcji tajnego nauczania na terenie gminy.
     Zarząd służewskiej straży pożarnej postanowił w dniu l listopada 1945 r. uczcić pamięć zamordowanego Wita Rybowicza i złożyć na jego grobie wieniec w obecności strażaków na cmentarzu w Służewie. Razem z nim na tym cmentarzu spoczywają jego druhowie z okresu przedwojennego i powojennego, którzy odeszli na wieczną służbę u boku św. Floriana: ks. Wawrzyniec Waszak, Jan Michalski, Paschalis Szalewski, Bolesław Stolarski, Stefan Jentczak, Stanisław Świątkowski, Bernard Ciesielski, Antoni Umerlik, Henryk Szymczak, Leon Rzepecki, Stefan Robotnik, Roman Kopeć, Krzysztof Rogiewicz, Józef Rutkowski, Zenon Sulikowski, Zygmunt Chojnacki, Sylwester Koprowski, Sylwester Grabowski, Józef Radaczyński, Czesław Krzyżanowski, Władysław Rutkowski, Hieronim Michalski i wielu innych. To ich pamięci odsłonięte i poświęcono tu dzisiaj tablicę.
     W okresie powojennym zebranie organizacyjne OSP odbyło się w sali Ochronki w dniu 2 kwietnia 1945 r., na które przybyło ok. 50 zainteresowanych. Na prezesa OSP jednogłośnie wybrano proboszcza parafii Służewo ks. Jana Deptę. Od tego czasu niemal wszystkie zebrania strażackie odbywały się na plebani, a w szeregach OSP znalazło się 47 strażaków, w tym 9 członków wspierających. Działalność OSP owocowała wyjątkowo aktywną obecnością strażaków w życiu społecznym, zbieraniu tzw. "kwiatka", organizacji płótna na flagi państwowe i mundury strażackie, przygotowywaniu opłatka, zabaw karnawałowych i sylwestrowych, loterii, udziale w uroczystościach religijnych i patriotycznych, a także pomocy materialnej sierotom po zamordowanych strażakach.
Już jesienią 1945 r. postanowiono zakupić w Toruniu samochód dla straży ze środków uzyskanych w czasie zbiórek publicznych. Pojazd ten wymagał licznych przeróbek i sprawiał szereg trudności. Reaktywowano też w styczniu 1946 r. orkiestrę strażacką, nad którą przez kilkadziesiąt lat opiekę sprawował kapelmistrz Józef Radaczyński, utworzono żeńską drużynę strażacką, a obie drużyny ( męska i żeńska ) w 1947 r. zakupiły nowe sztandary.
     Po wprowadzeniu zmian organizacyjnych w Ochotniczych Strażach Pożarnych na początku lat 50-tych w miejsce prezesa i naczelnika wybierano komendanta, którym w 1952 r. został Sylwester Stolarski. Od 1957 r. przywrócono dawną strukturę organizacyjną i wybrano nowy Zarząd z prezesem Bernardem Ciesielskim oraz naczelnikiem Stanisławem Rybowiczem.
Z okazji 50-lecia straży pożarnej w Służewie w 1962 r. rozpoczęto przygotowania do jubileuszowych uroczystości i zakupu nowego sztandaru, którego uroczyste wręczenie nastąpiło w 1963 roku. Sami strażacy systematycznie podnosili swoje umiejętności bojowe, uczestniczyli nadal w szkoleniach i ćwiczeniach strażaków ochotników, własnymi siłami remontowali sprzęt strażacki, z własnych środków dokonywali zakupów nowego wyposażenia i prowadzili prace remontowe w budynku remizy. Dalej byli obecni w życiu społecznym i kulturalnym Służewa. Orkiestra strażacka liczyła prawie 20 osób i prezentowała swoje umiejętności na koncertach w parku, uroczystościach państwowych i religijnych oraz w muszli koncertowej w Ciechocinku. W dowód uznania za sprawną działalność w 1989 r. jednostka otrzymała samochód gaśniczy typu Mercedes, a wśród delegacji uczestniczących w strażackich uroczystościach znalazła się delegacja z Holandii.
     Od 2001 r. staraniem poprzedniego wójta Janusza Pawlickiego i Zarządu Straży (Marka Różyckiego - prezesa, Krzysztofa Krzyżanowskiego naczelnika), odbudowano przeżywającą kryzys orkiestrę strażacką liczącą obecnie wraz z werbistkami ponad 50 osób pod batutą kapelmistrza Włodzimierza Więcka, przy pomocy starszego orkiestry Zygmunta Szymańskiego. W maju 1997 r. jednostka OSP w Służewie została włączona do Krajowego Systemu Ratowniczo - Gaśniczego, a w latach następnych za pracę wychowawczą z młodzieżą dwukrotnie dyplom Prezesa Zarządu Głównego Związku OSP Waldemara Pawlaka. Własnymi siłami wyremontowano świetlicę w remizie strażackiej dzięki zaangażowaniu m.in. Krzysztofa Krzyżanowskiego, Krzysztofa Budzińskiego, Leszka Michalskiego i Mirosława Żywicy - głównego sponsora tego przedsięwzięcia.
W dniu 25 maja 2003 r. odbyła się uroczystość z okazji jubileuszu 90-lecia OSP, podczas której nastąpiło wręczenie nowego sztandaru i odznaczenie go złotym medalem "Za zasługi dla pożarnictwa". W podniosłej uroczystości wzięli udział m.in. wiceprezes ZW Związku OSP Jan Szczepaniak, ówczesna poseł na Sejm Elżbieta Szparaga, wojewódzki kapelan strażaków ks. Zenon Rutkowski, z-ca komendanta wojewódzkiego PSP Andrzej Więckowski, starosta aleksandrowski Zbigniew Żbikowski, prezes Zarządu Powiatowego Związku OSP - Leszek Bratkowski, komendant powiatowy PSP Tomasz Kubik, wójt gminy Aleksandrów Kujawski Wiesław Szarecki, szefowie okolicznych samorządów gminnych i jednostek OSP oraz autor tych słów. Z tej okazji wręczono odznaczenia dla strażaków służewskiej OSP "złote medale Za zasługi dla pożarnictwa" otrzymali:
1. Leon Michalski
2. Jerzy Zajączkowski
obaj otrzymali też odznakę za 50 lat przynależności do OSP, srebrne medale "Za zasługi dla pożarnictwa":
1. Janusz Pawlicki
2. ks. Zygmunt Rogowski
brązowe:
Sławomir Pietrowski, Tomasz Pietrowski, Janusz Michalski, Marian Krzyżanowski, Jan Stolarski, Leszek Michalski i Wiesław Szarecki. Odznakę "Wzorowy Strażak" wręczono Przemysławowi Zajączkowskiemu i Remigiuszowi Michalskiemu. Odznakę dla wysługę lat z tytułu 30-letniej działalności w OSP otrzymali :
1. Marian Sadowski
2. Ryszard Jabłoński
za 25 lat:
- Marek Janecki
za 20 lat:
- Piotr Janecki, Krzysztof Krzyżanowski, Andrzej Ryszewski
za l0 lat:
- Krzysztof Budziński i Marian Krzyżanowski
Te odznaczenia i powtarzające się nazwiska dowodzą, że w straży służewskiej prowadzą działalność kolejne pokolenia ochotników. Przez ponad 90 lat, od 1912 r. straż pożarna w Służę wie dobrze wypełniała swoje funkcje i dobrze wpisała się w dzieje całej lokalnej społeczności.
     Dziś OSP liczy 27 strażaków i 12 członków Młodzieżowej Drużyny Pożarniczej.    Ich działania wspiera 4 członków honorowych: Jerzy Zajączkowski, Alicja Zajączkowska, Leon Michalski i Mieczysław Pawlak. Zarządem kieruj ą naczelnik Krzysztof Krzyżanowski i prezes Jan Stolarski. Od 1998 r. funkcjonują też odrodzone struktury powiatowe Związku OSP w powiecie aleksandrowskim na czele z prezesem Zarządu Powiatowego Leszkiem Bratkowskim, a od dziś proboszcz służewskiej parafii ks. Andrzej Zdzienicki jest powiatowym kapelanem strażaków.
     Spośród wielu organizacji społecznych miejsce szczególne zajmuje właśnie Ochotnicza Straż Pożarna. Ciesząc się własną autonomią i apolitycznością zyskuje wyjątkowe poparcie społeczne, a w razie potrzeby także wsparcie materialne lokalnej społeczności. Jest to dowód najwyższego uznania dla rycerzy św. Floriana, którzy gdy trzeba niosą pomoc w ratowaniu ludzkiego życia i zdrowia oraz dobra indywidualnego i społecznego.